رزرو واتساپ
اینستاگرام
تلگرامتوانبخشی فلج صورتی1
سطح مطلب: عمومی، کارشناسی، تخصصی و فوق تخصصی
ضعف ناگهانی عضلات صورت علل مختلفی دارد و باعث نگرانی افراد مبتلا می شود. اما شایعترین علت آن فلج بلز نام دارد که بلز پالسی هم به آن گفته می شود. اکثر موارد بلز پالسی کاملا بهبود می یابند اما در مواردی نیاز به اقدامات توانبخشی پیدا می کنند. اقدامات طب فیزیکی و توانبخشی در برخی از افراد مبتلا می توانند حتی سالها بعد نیز موثر باشند. بنابراین در این قسمت به شایعترین علت فلج صورت یا بلز پالسی اشاره می شود.
بلز پالسینوعي از فلج صورت است كه علت آن در موارد زيادي مشخص نيست و باعث ضعف ناگهانی در عضلات صورت می شود. این بیماری باعث افتادگی نیمی از صورت می شود. لبخند در یک طرف صورت دیده می شود و سمت مقابل لبخند با اشکال است ،و چشم را در سمت مبتلا به فلج صورت نمی توان بست یا بخوبی بسته نمی شود.
بلز پالسی به نام فلج صورت با علت نامشخص هم شناخته می شود ودر هر سنی ممکن است روی دهد. در نتیجه ورم والتهاب عصبی است که عضلات یک طرف صورت را کنترل می کند. ممکن است این ورم واکنش بدن به عفونتهای ویروسی باشد.
در بیشتر بیماران ، بلز پالسی یک بیماری موقتی وگذرا است. علائم بعد از چند هفته شروع به بهبودی می کند و در طي 6 ماه کاملا رفع می شود. در تعداد کمی از افراد بصورت مادام العمر باقی می ماند. یکی از نگرانی های افراد مبتلا عود فلج صورت است. بندرت بلز پالسی عود می کند در چنین مواردی نیاز به بررسی دقیق علت عود است.
علائم بلز پالسی
علائم بلز پالسی بطور ناگهانی شروع شده وشامل موارد زیر است:
● شروع ناگهانی ضعف ملایم تا حد فلج کامل در یک سمت صورت- که ظرف مدت چند ساعت تا چند روز روی می دهد و درسمت گرفتار صورت، لبخند زدن وبستن چشم را مشکل می کند.
● افتادگی صورت یا مشکل شدن تغییر حالات چهره
● درد در ارواره در داخل یا اطراف گوش در طرف گرفتار بلز پالسی
● افزایش حساسیت به صدا در سمت مبتلا به بلز پالسی
●سردرد
● کاهش حس چشایی
● تغییر در مقدار تولید اشک و بزاق
● در موارد نادر بلز پالسی می تواند بصورت دو طرفه باشد وهر دو سمت صورت را درگیر کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در هنگام ایجاد هر گونه فلج باید به پزشک مراجعه کرد، زیرا ممکن است علت آن سکته مغزی باشد. سکته مغزی باعث فلج صورت می شود ولی بیماری بلزز پالسی بعلت سکته مغزی ایجاد نمی شود. در صورت وجود هرگونه ضعف و هر گونه شلی یا افتادگی در صورت باید به پزشک مراجعه نمود تا علت بیماری و شدت آن مشخص شود.
علل بلز پالسی
گرچه علت دقیق ایجاد بلز پالسی مشخص نیست،اغلب به تماس با ویروس ها نسبت داده می شود. ویروسهایی که با بلز پالسی ارتباط داده شده اند شامل موارد زیر می باشند:
● زخمهای سرد و هرپس ژنیتال(هرپس تناسلی) که علت آن ویروس هرپس سیمپلکس یا ویروس تب خال است.
● ویروس آبله مرغان و هرپس زوستر( ویروس زونا)
● ویروس مونوکلئوز عفونی(اپشتین بار)
● عفونت های سیتومگالو ویروس
● عفونت های تنفسی(آدنو ویروس)
● ویروس سرخجه(روبلا)
● ویروس اوریون( ایجاد ورم بنا گوش می کند)
● ویروس آنفلوانزا نوع ب
● کوکساکی ویروس(بیماری دستها، پا ودهان)
در بلز پالسی عصب کنترل کننده عضلات صورت که از یک کریدور یاراهرو استخوانی به صورت می رسد،دچار التهاب و ورم می شود که معمولا با عفونت ویروسی ارتباط دارد. عصب صورت علاوه بر عضلات صورت،اشک، بزاق و حس چشائی و یک استخوانچه در گوش میانی را کنترل می کند.
عوامل خطر برای ایجاد بلز پالسی(فلج بلز):
بلز پالسی اکثرا در افراد زیر ایجاد می شود:
● زنان حامله بخصوص در طی سه ماهه یا تریمستر سوم حاملگی ویا زنان حامله ای که یک هفته از زمان زایمان آنها گذشته است.
● افرادیکه دچار عفونت دستگاه تنفسی فوقانی هستند مانند بیماران سرماخوردگی و آنفلوانزا
● بعضی افراد دچار حملات عود کننده بلز پالسی می شوند که مسئله نادری است و این افراد سابقه فامیلی حملات عود کننده بلز پالسی را دارند. در موارد عود ممکن است ،بیمار از نظر ژنتیکی مستعد بازگشت بیماری باشد
عوارض بلز پالسی
گرچه بلز پالسی خفیف در طی یک ماه بهبود پیدا می کند، در افراد دچارفلج کامل بهبودی متفاوت است. عوارض بلز پالسی شامل موارد زیر است:
● آسیب بازگشت ناپذیر به عصب صورت
● رشد دوباره عصب در مسیری نادرست که باعث انقباضات غیرارادی در عضلات مشخصی می شود، هنگامی که فرد تلاش می کند که سایر عضلات را حرکت دهد، اینحالت سینکینزی نامیده می شود، بعنوان مثال زمانی که فرد تلاش می کند لبخند بزند، ممکن است چشم در سمت مبتلا بسته شود.
● کوری ناکامل یا کامل چشمی که بسته نمی شود که در اثر خشکی وخراش قرنیه است. قرنیه قسمت شفاف چشم است که ازآن محافظت میکند بنابراین مراقبت از چشم در طی بازگشت فلج صورت بسیار مهم است.
مراجعه به پزشک:
در هنگام راجعه به پزشک، بیمار فهرست داروهای خود را همراه داشته باشد و در صورت لزوم بهتر است یک نفر همراه فرد دچار بلز پالسی باشد.
درمان اولیه برای درد صورت بلز پالسی
● مسکن های ساده مانند ایبوپروفن، آسپرین و استامینوفن برای بهبود درد مناسب هستند. مصرف آسپرین در سنین زیر 21 سال فقط باد ستور پزشک صورت می گیرد زیرا خطر سندرم ری که بیماری خطرناکی است و کبد ومغز را بیمار می کند ،وجود دارد. به عوارض گوارشی مصرف ایبوپروفن و آسپرین باید توجه نمود.
● استفاده موضعی از گرمای مرطوب: گذاشتن پارچه ای که در آب گرم فرو برده شده،بر روی صورت و چند بار در روز می تواند در بهبود درد صورت کمک کند.
● اگر چشم فرد بطور کامل بسته نمی شود میتواند کارهای زیر را امتحان کند:
●با استفاده از انگشتان دست روزی چند بار چشم را ببندد.
●از قطره چشمی لوبریکانت(لیز کننده) استفاده کند.
●در طی روز از عینک برای محافظت از چشم استفاده کند.
● در هنگام شب از یک پوشش چشمی استفاده کند.
تشخیص و تستهای تشخیصی
پزشک با معاینه تشخیص را تعیین می کند. سایر بیماریها مانند سکته مغزی، عفونت ها بخصوص عفونتهاي ناحيه گوش، بیماری لایم و تومورها می توانند باعث ایجاد ضعف عضلات صورت شوند که مشابه بلز پالسی است. در صورت لزوم پزشک متخصص طب فیزیکی ممکن است تستهای زیر را توصیه کند:
●نوار عضله (الکترومیوگرافی). این تست وجود آسیب عصب را مشخص کرده و شدت آسیب را معین می کند. نوارعضله آزمایشی است که در آن فعالیت الکتریکی عضله در پاسخ به تحریک و ماهیت وسرعت هدایت ایمپالس های الکتریکی در طول عصب اندازه گیری می شود. در موارد خفیف فلج نیازیی به انجام تست نیست. اما در موارد متوسط تا شدید فلج صورت، نوار عصب و عضله صورت می تواند محل ضایعه، شدت آن و احتمال برگشت عصب را مشخص نمایید. در مواردی که نگرانی از برگشت فعالیت عصب وجود دارد نگرانی بیمار را برطرف کند. تست نوار عصب صورت در فاصله چند روز بعد از آسیب انجام می شود.
● تصویر برداری: عکسبرداری ایکس ری، ام آرآی یا سی تی اسکن ممکن است انجام شود تا علل دیگر احتمالی فلج صورت بررسی شود. این عکسبرداری ها همچنین مشخص می کند که آیا فشاری به عصب وارد شده وعلت آن چیست. عللی مانند تومور وغدد و شکستگی جمجمه باعث فشار به عصب می شوند. گاهی در موارد خاص آزمایش خون انجام می شود.
لزومی به انجام نوار مغز در موارد مشخص فلج صورت نیست.
درمان بلز پالسی
● درمانهای گوناگونی برای بلز پالسی وجود دارد. پزشک ممکن است درمانهای طب فیزیکی و توانبخشی و دارو را تجویز کند.
● داروها:
کورتیکو استروئید:
داروهای کورتیکو استروئید مانند پردنیزولون که یک عامل ضد التهاب قدرتمند است از این دسته دارو می باشد. این دارو ورم عصب صورت را کم کرده وباعث می شود که عصب در مسیر عبور خود از دالان یا کریدور استخوانی اطراف آن ،راحت باشد.کورتیکو استروئیدها موقعی بهتر اثر می کنند که ظرف چند روز از شروع علائم بلز پالسی مصرف شوند.
داروهای ضد ویروسی:
داروهایی مانند آسیکلوویر(زوویراکس) و والاسیکلوویر(والترکس) ممکن ست پیشرفت عفونت ویروسی را( در صورتی که عامل بیماری ویروس باشد) متوقف کرده و به درمان کمک کنند.
● درمان های طب فیزیکی:
عضلات فلج شده می توانند چروک خورده و کوتاه شوند که باعث کنتراکچر ( جمع شدگی) دائمی گردند. انجام تحریک الکتریکی كه قبلا بصورت گسترده اي انجام مي شد در فلج صورت ممنوع است و باعث عوارضي در فلج بلز مثل رشد نابجای عصب می شود. ورزشهای صورت و ماساژ به حفظ عضلات کمک می کند. در مواردی که تقارن صورت بهم خورده یا انقباضات نابجای عضلات وجود دارد یا عضلات هماهنگ نمی باشد انجام بیوفیدبک به برگشت عملکرد ماهیچه های صورت کمک می کند . بیوفیدبک در سایر مواردی که عصب صورت آسییب می بیند مثل آسیب پس از جراحی نیز موثر است. به شرط آنکه عصب قطع کامل نشده باشد.
●جراحی :
در گذشته در موارد حاد جراحی انجام می شد اما اکنون دیگر برای درمان حاد بلز پالسی عمل جراحی توصیه نمی شود. آسیب عصب صورت و از دست دادن دائمی شنوائی از عوارض عمل جراحی هستند.
در موارد نادر، در صورتي كه عضلات صورت بعد از چند ماه اقدامات توانبخشي بازگشت پيدا نكنند، جراحی برای مشکلات طول کشیده عصب صورتی توصیه می شود. اين جراحي ها بسيار تخصصي است.
سایر درمانها:
درمانها ومراقبتهای شخصی توصیه می شود وشامل موارد زیر است:
● محافظت از چشمی که بسته نمی شود: استفاده از قطره چشمی لوبریکانت در هنگام روز و استفاده از پماد استریل چشمی هنگام شب وخواب،ممکن است به مرطوب شدن چشم کمک کند.استفاده از عینک های محافظ چشم هم تو صیه می شود. استفاده از پوشش چشمی در هنگام شب مناسب است ومی تواند از خراش ضربه در چشم پیشگیری کند.
●مسکن ها مانند آسپرین، ایبوپروفن(ادویل،ژلوفن) واستامینوفن(تیلنول) ممکن است در بهبود درد موثر باشند. عوارض گوارشی داروهای مانند آسپرین وایبو پروفن باید در نظر گرفته شود. مصرف آسپرین در سنین زیر 21 سال ممنوع است مگر با تجویز پزشک.
● استفاده از گرمای مرطوب:
گذاشتن پارچه ای که در آب گرم فرو برده شده بر روی صورت، چند بار در روز می تواند به درمان درد کمک کند.
● انجام ورزش وماساژهای توصیه شده توسط پزشک متخصص طب فیزیکی می تواند به ریلکس شدن عضلات صورت کمک کند.
درمانهای مکمل:
ممکن است کمک کننده باشند وشامل موارد زیر است:
● تکنیک های ریلا کسیشن. ممکن است باعث کاهش تنش ودرد عضلانی شوند.
● طب سوزنی.
انجام طب سوزنی بوسیله پزشک متخصص مانند متخصصین طب فیزیکی ممکن است باعث احساس بهبودی شود. طب سوزنی اکثرا در موارد طول کشیده که دچار اسپاسم یا کوتاه شدن عضلات می باشند موثر است. در طب سوزنی از سوزن های باریک استریل یکبار مصرف برای تنظيم فعاليت عصب وعضله وکمک به درمان استفاده می شود. از مراجعه به افراد غیر متخصص در طب سوزنی خودداری شود زیرا عوارض زیادی بهمراه دارد.
● درمان با ویتامین ها:
ویتامین ب 12 و ویتامین ب یک و مکمل های روی ممکن است به رشد عصب کمک کنند.
مطالب مرتبط :
آدرس کلینیک دکتر رئیسی: تهران، شریعتی روبروی پارک شریعتی(کوروش). نبش کوچه پیروز. ساختمان شریعتی. طبقه اول واحد 10 تلفن 22882831
مرکز نوار عصب و عضله 22882831 و 09198045447
آدرس درمانگاه دکتر احدی: بیمارستان فیروزگر 82141229 بخش طب فیزیکی و توانبخشی
