نوار عصب و عضله | تست بررسی بیماری‌های اعصاب محیطی و عضلات

نوار عصب و عضله یکی از تست‌های حساس و مهم در تشخیص بیماری‌های اعصاب محیطی و عضلات است. انجام این تست نیاز به تجربه و دقت کافی، شناخت اعصاب بدن و حرکات عضلانی (کینزیولوژی) دارد. تمامی مراحل تست و تفسیر آن توسط پزشک متخصص انجام می‌شود.

اهمیت نوار عصب و عضله

مطالعات نشان داده‌اند که حدود ۴۰٪ موارد، تشخیص اولیه پزشک با نتایج نوار عصب تغییر می‌کند. برای مثال:

  • گزگز دست‌ها ممکن است ناشی از گیر افتادگی عصب مچ دست باشد، اما در واقع درگیری ریشه گردنی (دیسک گردن) علت اصلی است.
  • بی‌حسی دست ممکن است به علت عصب دنده‌ای گردنی باشد.

نوار عصب همچنین شدت درگیری عصبی را تعیین کرده و کمک می‌کند تصمیم‌گیری شود که بیمار نیاز به جراحی دارد یا درمان غیرجراحی کافی است. این تست در پیگیری درمان و اثر بخشی آن نیز ارزشمند است.

بخش‌های نوار عصب و عضله

1. سرعت هدایت عصب (Nerve Conduction Study - NCV)

در این تست، توانایی هدایت امواج الکتریکی در اعصاب محیطی بررسی می‌شود:

  • امواج الکتریکی باعث انتقال پیام از پوست به مغز یا از مغز به عضلات می‌شوند.
  • در صورت آسیب عصبی، سرعت هدایت کاهش می‌یابد.
  • تحریک با الکترود انجام می‌شود و پاسخ ثبت می‌گردد.
  • احساس برق‌گرفتگی خفیف ممکن است ایجاد شود ولی خطری ندارد.

آمادگی برای تست

  • دمای بدن نباید پایین باشد
  • از مصرف کرم و پماد خودداری شود
  • لباس راحت پوشیده شود
  • لازم نیست ناشتا باشید

موارد کاربرد نوار عصب

  • نوروپاتی دیابتی
  • سندروم گیلن باره
  • نوروپاتی ناشی از نارسایی مزمن کلیه
  • سندرم کارپال تونل
  • آسیب شبکه عصبی گردن یا کمر
  • فلج بلز (عصب صورتی)
  • بی‌حسی، مورمور شدن و گزگز دست و پا

احتیاطات

در صورت داشتن پیس میکر قلبی حتماً به پزشک اطلاع دهید.

2. نوار عضله (Electromyography - EMG)

این تست سلامت عضلات و عصب مرتبط را بررسی می‌کند:

  • یک الکترود سوزنی در عضله وارد می‌شود و فعالیت الکتریکی ثبت می‌گردد.
  • بیمار عضله را ابتدا کم و سپس با شدت بیشتر منقبض می‌کند.
  • در بیمارانی با ضعف عضلانی یا آسیب عصبی انجام می‌شود.

موارد شایع EMG

  • ضعف عضلانی
  • پلی میوزیت و التهاب عضله
  • میوپاتی/ دیستروفی عضلانی/ بیماری دوشن
  • سندرم تونل کارپ
  • آسیب عصب مدیان، اولنا، رادیال، سیاتیک
  • درد کمر و گردن
  • نوروپاتی محیطی و گرفتگی عضلات

اصول الکترومیوگرافی

عضله برای حرکت باید واحد حرکتی یا موتور یونیت فعال شود. شکل و تعداد موج‌ها در بیماری‌های مختلف تغییر می‌کند و به تشخیص پزشک کمک می‌کند.

تفسیر نتایج

نتایج نوار عصب و عضله بر اساس شرح حال و معاینه بیمار تفسیر می‌شوند و به پزشک معالج ارسال می‌گردند. معمولاً اندام سالم به عنوان مرجع استفاده شده و یافته‌های اندام مبتلا با آن مقایسه می‌شود.

موارد خاص

  • ام اس: اغلب نوار عصب طبیعی است و از تست‌های دیگر مانند SEP و MEP استفاده می‌شود.
  • نوار عصب صورت: در فلج بلز یا ضعف عضلات صورت به تعیین محل و شدت ضایعه کمک می‌کند.

عوارض و ایمنی

  • سوزن‌ها یکبار مصرف هستند و رعایت بهداشت، عارضه خاصی ایجاد نمی‌کند.
  • بیماران با پیس میکر یا مصرف وارفارین حتماً به پزشک اطلاع دهند.
  • درد خفیف محل سوزن در برخی افراد ممکن است باقی بماند که ماساژ یا کمپرس یخ کمک‌کننده است.

هزینه نوار عصب و عضله

هزینه‌ها در مراکز خصوصی و دولتی متفاوت است. مثال: دو اندام ۲۱k و چهار اندام ۳۱k (عدد k هر سال توسط وزارت بهداشت تعیین می‌شود). هزینه بستگی به تعداد اندام، تست‌های اضافه و قرارداد بیمه دارد.

نوار عصب و عضله در کودکان

شبیه بالغین است اما با در نظر گرفتن رشد سیستم عصبی. شیرخواران و کودکان ممکن است تمام اعصاب قابل بررسی نباشند و تست براساس شرح حال انجام می‌شود.

اختلال محل اتصال عصب به عضله (Neuromuscular Junction)

شایع‌ترین بیماری: میاستنی گراو. تست‌های تحریک مکرر یا بررسی تک فیبر (Single Fiber EMG) برای تشخیص استفاده می‌شوند.

طب الکترودیاگنوز چیست؟

طب الکترودیاگنوز شامل ثبت و تفسیر جریان‌های الکتریکی بدن برای تشخیص بیماری‌های مختلف است. تست‌ها شامل نوار عصب و عضله، تست پتانسیل برانگیخته حرکتی، بینایی و شنوایی می‌باشد.

مراکز نوار عصب و عضله در تهران

  • خصوصی: خ شریعتی، روبروی پارک شریعتی، نبش کوچه پیروز، ساختمان شریعتی، طبقه اول، واحد 10. تلفن: 22882831 و 09198045447
  • دولتی: بیمارستان فیروزگر، بخش طب فیزیکی و توانبخشی، تلفن: 82141229

سطح مطلب: عمومی، کارشناسی، تخصصی و فوق تخصصی

مطالب مرتبط: